Prace ekshumacyjne w Przymuszewie, gm. Brusy.

W październiku 2019 roku, wykorzystując ostatnie ciepłe dni tego roku, wykonaliśmy prace ekshumacyjne w miejscowości Przymuszewo, gm. Brusy. Opierając się na relacjach okolicznych mieszkańców byliśmy przygotowani na pochówek mogący zawierać szczątki kilku osób. Najprawdopodobniej byli to  uciekinierzy z Prus Wschodnich zabici przez żołnierzy ACz w 1945 roku. Mogiła – znajdująca się na prywatnej działce – była dobrze oznaczona i odwiedzana przez uczniów okolicznej szkoły, którzy zawitali do nas podczas ekshumacji, a pozyskane podczas prac informacje pozwoliły stworzyć dla nich żywą lekcję historii.

W wyniku prac sondażowych odkryto 3 jamy grobowe o regularnym prostokątnym kształcie oddalone od siebie o ok. 0,5 m. Prace eksploracyjne oraz dokumentacyjne rozpoczęto od jamy nr 1  wysuniętej najbardziej na wschód.

W jamie nr 1 odnaleziono szczątki starszej osoby, której wiek oszacowano na 60+, niestety słaby stan zachowania kośćca nie pozwalał na dokładniejsze określenie wieku. Szczątki zalegały w trumnie na głębokości około 150 cm poniżej poziomu terenu. Wysoki poziom wód gruntowych oraz PH gleby sprawiło, że daleko posunięte procesy erozyjne rozłożyły większość materiału kostnego pozostawiając jedynie kości długie oraz czaszkę.. Przy zmarłym odnaleziono jedynie wełnianą tkaninę przypominającą szal.

W jamie nr 2 odkryto szczątki 2 osób – kobiety (pod numerem 2 na fotografii) oraz mężczyzny (szczątki oznaczone numerem 3). Oboje mieli złożone ręce na wysokości bioder. Mniejsza gęstość kości kobiety i niesprzyjające warunki sprawiły, że również w jej przypadku większość z nich uległa rozkładowi. Odnaleziono przy niej cywilne guziki, bardzo drobne fragmenty ozdobnej tkaniny oraz dwa grzebienie (jeden zachowany fragmentarycznie). Szczątki mężczyzny zachowały się w stanie pozwalającym określić jego wzrost oraz wiek. Zarówno kobieta jak i mężczyzna byli w podeszłym wieku, jednakże byli młodsi od osoby pochowanej na wschód od nich. Mężczyzna posiadał kompletną protezę zębowa (zarówno szczękową jak i żuchwową).

W jamie numer 3 odnaleziono szczątki dwójki dzieci. Niestety delikatność dziecięcych kości sprawiła, że rozłożone były całkowicie. Pozostało po nich jedynie organiczne przebarwienie w glebie widoczne na zdjęciu poniżej. Organiczną pozostałość starannie wydobyto oraz zabezpieczono. Wszystkie szczątki zostaną przeniesione na cmentarz w Glinnej k. Szczecina.

Na koniec pragniemy poinformować, że relacja z naszych prac pojawi się w najbliższym wydaniu Czasu Chojnic. W tym miejscu chcemy również podziękować wszystkim, którzy przybyli na miejsce i chętnie dzielili się z nami posiadaną przez nich wiedzą oraz informacjami o kolejnych miejscach spoczynku ludności poległej podczas II Wojny Światowej.