Badania archeologiczne w Redzie, woj. pomorskie – stanowisko Reda 11

Stanowisko Reda 11 zlokalizowane jest w północno – zachodniej części miejscowości (zasięg stanowiska oznaczono na ortofotomapie poniżej; kolorem żółtym orientacyjnie oznaczono  obszar tegorocznych badań ). Badania archeologiczne przeprowadzono na powierzchni około 350 m2. Miejsce prac zlokalizowane jest na skraju pradoliny Redy – Łeby, tuż przed pasmem wzniesień morenowych, pokrytych lasami Puszczy Darżlubskiej.


Zasięg stanowiska Reda 11 (obszar zacieniowany na fioletowo) oraz orientacyjna lokalizacja tegorocznego (2017 r.) wykopu badawczego (kolor żółty).

Stanowisko Reda 11 zostało odkryte w trakcie badań powierzchniowych w ramach AZP  w 1986 r. Na podstawie materiału zabytkowego (ceramika) zostało sklasyfikowane jako osada z epoki kamienia, okresu wpływów rzymskich i okresu wczesnego średniowiecza. Ze względu na znaczne walory naukowo – poznawcze zostało wpisane do rejestru zabytków (decyzja nr 428/A z dnia 26.10.1987 r.). W 1988 i 1989 r. Muzeum Ziemi Puckiej przeprowadziło w obrębie stanowiska badania ratownicze. Pracami kierowała Janina Kurowska. W trakcie badań założono 12 wykopów, a „w kilku wykopach (odkryto) jamy zasobowe z inwentarzem zabytkowym w postaci ułamków naczyń glinianych, zaliczanych do wczesnej epoki żelaza” (Kurowska 2005, s. 3). W wykopie nr XII znaleziono fragment naczynia, datowanego na wczesną epokę brązu  i związanego prawdopodobnie z kulturą iwieńską (Kurowska 2005, s. 4). Dalsze prace na stanowisko prowadzono w 1999 r. Badania objęły obszar działki nr 10 (wykopy XIII i XIV).  Pracami ponownie kierowała Janina Kurowska z MAG. W tym sezonie badań odkryto 12 obiektów, w tym 6 pieców garncarskich jednokomorowych. Odkryto również 3 obiekty, które zinterpretowano jako jamy służące do przygotowania gliny do wylepiania ceramiki. Funkcji 3 pozostałych obiektów nie ustalono.


Mapa z lokalizacją archiwalnych wykopów archeologicznych (sprawozdanie J. Kurowskiej).

Kolejny sezon badań rozpoczął się w 2001 r. Założono 5 wykopów sondażowych,w których łącznie wydzielono 24 obiekty,  w tym 8 jam zasobowych, 1 obiekt produkcyjny,2 paleniska, 2 obiekty o nieokreślonej funkcji i 11 grobów ciałopalnych (w tym5 popielnicowych czystych lub z obwarowaniem kamiennym, 6 jamowych czystych lubz obwarowaniem. Wszystkie obiekty grobowe odkryto w wykopie XX, kilkukrotnie poszerzanym.

Pochówki wydatowano na HaD / wczesny laten (IV-III p. Ch.). W 2005 roku przeprowadzono kolejne badania archeologiczne w obrębie stanowiska Reda 11 (jednak poza obszarem wpisu do rejestru), na działce nr 14 (w archiwum WUOZ brak sprawozdania z badań; kierownik: Janina Kurowska). W trakcie badań odkryto 10 obiektów o różnej funkcji, w tym grób popielnicowy, czysty bez obstawy kamiennej. W 3 kolejnych obiektach, zlokalizowanych wokół grobu, odkryto resztki stosu pogrzebowego. Ponadto, zarejestrowano 1 palenisko oraz 5 jam gospodarczych, w tym 3 z zawartością  materiału ceramicznego. Ponadto, w dwóch jamach gospodarczych odkryto pokruszony surowiec bursztynowy. Ceramikę wydatowano na wczesny laten (IV-III w. p. Ch.) oraz wczesne średniowiecze. Także w 2005  r. przeprowadzono w rejonie stanowiska Reda 11 badania archeologiczne na dz. 34 przy ul. Konwaliowej (kierownik: Janina Kurowska). Założono 2 wykopy sondażowe o łącznej powierzchni ok. 156 m2. Zarejestrowano 12 obiektów, w tym 6 jam gospodarczych, 3 półziemianki oraz 3 dołki posłupowe, które  znajdowały się w obrysie jednej z półziemianek. Z obiektów i humus pozyskano bliżej nieokreśloną ilość fragmentów ceramiki, którą wydatowano na HaD/wczesny laten i wczesne średniowiecze.

W 2005 r. Janina Kurowska i Danuta Król prowadziły nadzór nad  budową elektroenergetycznej linii kablowej. Inwestycja kolidowała z granicami stanowiska Reda 11. W trakcie nadzoru nie odkryto obiektów, warstw i zabytków archeologicznych. W 2016 r. autor tego sprawozdania przeprowadził badania wykopaliskowe w obrębie działki 15/13 w związku z planowaną budową domu jednorodzinnego. W wyniku przeprowadzonych badań archeologicznych odkryto 3 obiekty (2 jamy gospodarcze z przepalonymi kamieniami, używanymi prawdopodobnie jako domieszka schudzająca do ceramiki oraz 1 piec jamowy jednokomorowy) o nieustalonej chronologii (w kontekście innych, archiwalnych odkryć obiektowych ze stanowiska Reda 11 można datować obiekty na HaD / wczesny okres lateński). Odkryto także 2 fragmenty ceramiki na powierzchni stanowiska, które można datować na wczesną epokę żelaza (sprawozdanie dostępne w archiwum WUOZ Gdańsk).

W wyniku ostatnio przeprowadzonych badań archeologicznych (marzec 2017 r.) w Redzie odkryto kolejny jamowy, jednokomorowy piec o konstrukcji częściowo kamiennej. Z jego dna pozyskano kilkanaście fragmentów ceramiki zasobowej o chropowaconej powierzchni, datowanej na wczesną epokę żelaza.

piec - poziom 1            piec - poziom 2

piec          profil wypełniska

profil konstrukcji  ceramika odkryta wewnątrz konstrukcji

obszar badań - widoczny wcześniejszych wkop archeologiczny, prawdopodbnie z 1999 r.

Na badanym obszarze zarejestrowano także warstwę zasypiska po wcześniej wykonanym wkopie archeologicznym (prawdopodbnie z badań z 1999 r.).