Ratownicze badania wykopaliskowe

Ratownicze badania wykopaliskowe prowadzi się w obrębie stanowisk archeologicznych w celu odkrycia i prawidłowego zadokumentowania wszystkich reliktów archeologicznych, które znajdują się na obszarze zagrożonym inwestycją. Badania archeologiczne, zgodnie z art. 31 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003 r., prowadzi się wyłącznie w takim zakresie, w jakim roboty budowlane albo prace ziemne zniszczą lub uszkodzą zabytek archeologiczny. W praktyce oznacza to, że badania archeologiczne prowadzi się zgodnie z zakresem technologicznym planowanej inwestycji, z możliwością ich rozszerzenia tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach.

Badania wykopaliskowe wykonuje się każdorazowo zgodnie z zaleceniami określonymi w opinii wydanej przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz zgodnie z wymaganiami metodycznymi określonymi w instrukcji KOBiDZ (obecnie Narodowy Instytut Dziedzictwa) “Standardy metodyczne i dokumentacyjne badań archeologicznych i opracowań ich wyników” z listopada 2009 r. oraz zgodnie z rozporządzeniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 14 października 2015 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, prac restauratorskich, robót budowlanych, badań konserwatorskich, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz badań archeologicznych i poszukiwań zabytków (załącznik nr 2 do rozporządzenia określa elementy, które zawiera dokumentacja badań archeologicznych).

W praktyce badania archeologiczne polegają na odhumusowaniu mechanicznym terenu inwestycji, ręcznym doczyszczeniu powierzchni i profili wykopu, zadokumentowaniu fotograficznym i graficznym całości wykopu oraz ewentualnych nawarstwień lub obiektów archeologicznych, eksploracji ręcznej nawarstwień i obiektów, stworzeniu planu wykopów wraz z dokładną lokalizacją wszelkich odkryć. Ponadto, wykonuje się dokumentację opisową odkryć – szczegółowo opisuje się wszelkie pozostałości archeologiczne. Z przebiegu i wyników badań archeolog sporządza sprawozdanie, które następnie składa do archiwum Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Badania archeologiczne – w odróżnieniu od nadzorów – podlegają odbiorowi ze strony WKZ. Inspektor ochrony zabytków, po uprzedniej kontroli dokumentacji sporządzonej przez archeologa, sporządza protokół odbioru / zakończenia badań archeologicznych, w którym określa dalszy sposób postępowania z zabytkiem oraz dopuszcza do prowadzenia dalszych prac budowlanych.