Badania archeologiczne na działce budowlanej

Poradnik Inwestora

Jedną z najbardziej popularnych usług, którą realizuje firma DETEKT, są badania archeologiczne na działkach budowlanych, związane z budową domów jednorodzinnych, zlecane przez inwestorów prywatnych lub reprezentujących ich architektów i biura projektowe.  Uzyskanie decyzji  Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na badania archeologiczne jest niezbędne do uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy. Procedura związana z badaniami ma zestandaryzowany przebieg:

  1. We współpracy z Inwestorem lub jego reprezentantem i po przekazaniu niezbędnych załączników (mapka, pełnomocnictwo, opinia archeologiczna lub decyzja określająca zakres i rodzaj niezbędnych badań archeologicznych – o ile została wcześniej wydana; można także powołać się na odpowiednie zapisy Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego lub na zapisy decyzji o warunkach zabudowy) opracowujemy wniosek na badania archeologiczne  – termin maksymalny na opracowanie i złożenie kompletnego wniosku w urzędzie to dla nas 2 dni– dajemy gwarancję zachowania terminu!
  2. Po uzyskaniu decyzji WKZ (zgodnie z KPA urząd ma 30 dni na wydanie decyzji) następuje ustalenie terminu realizacji prac archeologicznych w terenie. Inwestor, jego przedstawiciel lub nasza firma umawia koparkę do wykonania odhumusowania wykopu pod budynek. Po odhumusowaniu ekipa archeologów z naszej firmy przeprowadza prace badawcze i dokumentacyjne. Zdecydowana większość badań rozpoczyna się i kończy w ciągu jednego dnia roboczego (przy założeniu powierzchni prac do 2 arów).
  3. Po zakończeniu prac w terenie konieczne jest jeszcze uzyskanie odbioru badań archeologicznych ze strony Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, czyli uzyskanie tzw. protokołu zakończenia. Odbiór dokonywany jest z reguły w przeciągu 1-3 dni roboczych. Po uzyskaniu protokołu odbioru uznaje się, że badania  na danej działce zostały zakończone i formalnie można rozpocząć prace budowlane.

Niektóre stanowiska archeologiczne objęte są „wyższą” formą ochrony – wpisem do rejestru zabytków. W przypadku budowy domu mieszkalnego lub innego obiektu budowlanego na takim obszarze, procedura uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia budowy przedłuża się: wymagane jest uzyskanie dodatkowej zgody Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w formie decyzji na prowadzenie robót budowlanych na obszarze wpisanym do rejestru zabytków. Mimo, że ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie określa wprost kolejności wydawania decyzji na roboty budowlane na obszarze wpisanym do rejestru zabytków względem pozwolenia na prowadzenie badań archeologicznych, to w praktyce przyjmuje się, że  decyzja na roboty budowlane jest wydawana po zakończeniu badań archeologicznych w terenie i ich odbiorze ze strony WKZ. Zasada ta nie dotyczy nadzorów archeologicznych, na które obie decyzje wydawane są równolegle.

Wykopaliska na działce budowlanej, związane z budową domu lub innymi, podobnymi inwestycjami, nie są – wbrew obiegowym opiniom – szczególnie trudną lub uciążliwą kwestią, również pod względem finansowym – koszt badań archeologicznych to tylko promil ogółu kosztów związanych z budową. W związku z czym nie mają  sensu próby ich ominięcia, szczególnie że w świetle obowiązującego prawa (ustawa o ochronie i opiece nad zabytkami z 2003 r. – art. 108) niszczenie lub uszkadzanie zabytku jest zagrożone karą pozbawienia wolności, ograniczenia wolności lub grzywną. Nie jest również prawdą, że wpuszczenie archeologów na działkę może wiązać się ze wstrzymaniem inwestycji na długi czas – to kolejny szkodliwy mit, który nie ma pokrycia w rzeczywistości.

W razie potrzeby uzyskania dodatkowych informacji prosimy o kontakt – z chęcią udzielimy wszystkich niezbędnych wyjaśnień.

Zaznaczamy także, że opisane powyżej procedury formalno – prawne mogą w pewnych szczegółach różnić się w poszczególnych Wojewódzkich Urzędach Ochrony Zabytków i ich delegaturach, zwłaszcza w zakresie odbiorów badań archeologicznych – nie we wszystkich urzędach są one praktykowane.  Opisane powyżej procedury stosowane są w Wojewódzkim Urzędzie Ochrony Zabytków w Gdańsku.